عنوان:
آزادي مجسّمه
خلاصه:
سلسله مقاله های (آزادی مجسمه) پس از نخستین سفر به آمریکا که در تابستان 1967(1346)به دعوت دانشگاه هاروارد صورت گرفت نوشته شد و در همان سال بتدریج در مجله (یغما) انتشار یافت.
بعد از آن سفرهاي ديگري پيش آمد و يادداشتهاي ديگر اضافه گرديد.نخستین چاپ آن به صورت کتاب در سال 1356 از جانب انتشارات توس و آخرین چاپ در سال 1373 از جانب انتشارات یزدان انجام گرفت.
«آزادي مجسّمه» (كه برگردان مجسّمة آزادي است، يعني آزادي جامد و بيروح) زماني انتشار يافت كه حكومت ايران با امريكا جان در يك قالب بود، و نشر آن موجب گلة سفارت امريكا در تهران هم گرديد. در آن زمان انتقاد از سياست و روش ايالات متّحده بسيار دور از احتياط مينمود، ولي رفتار و شيوهاي كه مرتكب آنهمه اشتباه گشت - كه ميبايست سالها بعد، منجر به خشم مردم و اشغال سفارت گردد- در برابرش سكوت جايز نبود.
در پیش گفتارش نوشتم:(خرداد 1356)
- «تمدّن به سبك آمريكائي در كار آن است كه بر بيش از نيمي از جهان تأثير بنهد، و اين عارضة امريكازدگي، در بعضي كشورها بيشتر و در بعضي كمتر است؛ ولي در هر حال هست و ماية نگراني است، زيرا امريكا نمونة خوبي از خوشبختي را به جهان عرضه نكرده است.»
- «يادآوريش زائد است كه آنچه نوشتهام، ناشي از كمبود حسن نظر نسبت به اين كشور بزرگ نيست. براي مردم امريكا و آزاديپسندي و نيرو و تحرّكي كه دارند، احساس تحسين داشتهام؛ منتها آنگونه كه بسياري از افراد دريافتهتر از من نيز دريافتهاند، چنين ميبينم كه نياز به آزادي در اين كشور بيشتر در سطح و در جهت گرايش هائي جريان مييابد كه «ابزار و مصرف» بايد فرونشانندة آن بشود، درحالي كه آزادي بدون آزادگي و غناي مادّي، بدون غناي دروني، برخلاف سيْري است كه بتواند مورد ارضاء بشر باشد.»
- «با آنكه امريكا بخصوص بعد از جنگ دوم به اين سو در سراسر دنيا مورد انتقادهاي گوناگون قرار گرفته، باز هيچ بيگانهاي به اندازة خود امريكائي از ايالات متّحده عيبجوئي نكرده. حتي، در طيّ تاريخ به دشواري ميتوان ملّت ديگري را جست كه با يك چنين صراحت و بيپروائي،كمبود و عيبهاي خود را بر زبان آورده باشد. اين يكي از خصوصيّات قابل تحسين اين ملّت بزرگ است كه مانند دريا همه چيز را در سينة خود ميپذيرد. امّا انتقادهاي درست كه هميشه از طرف عدّة معدودي صورت ميگيرد، حكم چشمهاي باريك و زلال دارد كه در ميان اقيانوسي از آبهاي تلخ و شور فرو ريزد.
«آزادي مجسّمه» نخستين كتابي بود در ايران كه بي پرده و بي منظور دربارة امريكا حرف ميزد. آنچه نوشته شد، در ضمن هشداري نيز بود به نظام پيشين ايران كه در ارتباط با ايالات متحّده، جانب احتياط و اعتدال را نگاه دارد. شنيده نشد و كار به جائي رسيد كه رسيد. امريكا كشور خاصّي است. نه ميشود با آن دوستي زياد كرد، و نه دشمني. بهتر است كه از كنارش خود را باريك كنند و بگذرند. البتّه كار دشواري است، زيرا ايالات متّحده بالهاي خود را بر سراسر جهان گسترده است. فرستادههاي او تنها سفرا نيستند، پپسي و همبرگر و شيوة زندگي امريكائي نيز هست. «آزادي مجسمه» با آنكه سي و چهار سال پيش نوشته شد، استشمامي در آن است كه رويدادي چون رويداد 11 سپتامبر را چندان دور از انتظار نيابد.
(چاپ سوم 1373،انتشارات یزدان)
آنچه در اين كتاب آمده است
پيشگفتار
آزادي مجسّمه
چهار سال بعد
پس از دوازده سال
خاطرهاي از كيسينجر
صاحبنظري از امريكا
يادداشتهاي كمبريج
يادداشتهاي بوستون و واشنگتن
- كشور كم تاريخ، ولي نه چندان خوشبخت
- سه چيز به جاي سه چيز
گرفته:
جنگسرد،هيپي گري و تبعيض نژادي رو به تحليل
به جاي آنها:
احساس ناايمني عمومي، اعتياد و افزايش جرم.
- اقتصاد:
- آيا رونق امريكا رو به نشيب نهاده است؟
- به ميزان پولي كه داريد، آزاديد
- فروشگاه در حكم معبد است
- امريكائي عادي انسان بدي نيست
- متحرّك و ساكن
- تمدّن محسوس و ملموس
- وجود كم رمز و راز
- زن و زيبائي بي تاريخ
- كار، بازده، تبليغ
- بازار گرم استعداد
- هم حساب و هم بي حسابي
- تكمه ، يار هميشه حاضر
- ز دست زمان كس نيابد رها
- امريكا و جهان
- امريكا مصيبت ميآفريند و باز هم چشم به كمك او دوخته است
- تروريسم و آيندة جهان
- دلفينها و دلقكها
- كودكي بود كه به جلو ميرفت
- مثنوي مولوي و سفينة فضائي
- كتابخانة كنگره
- عظمت و حقارت انسان
- مركز فرهنگي كندي
- به نام اسلام
- سياهان و تمدّن امريكا
تمامی حقوق این سایت متعلق به دکتر محمد علی اسلامی ندوشن میباشد.
طراحی و برنامه نویسی:
محمد ریاضی
،
مهدی ولیخانی