عنوان:
جام جهان بين
خلاصه:
مقاله هائي كه در «جام جهان بين» گرد آمدهاند، بتدريج در مجلّههاي «يغما» و «نگين» انتشار يافته بودند. اين كتاب به همراه دو كتاب ديگر «آواها و ايماها» و «نوشتههاي بي سرنوشت» ، كم و بيش موضوع درس هائي ميشوند كه در «دانشكدة ادبياّت دانشگاه تهران»داشته، و پيش از آن، در «مدرسة عالي ادبياّت» داشته بودم.
درمقدّمة كتاب آمده است:
- «شعر فارسي مهمترين منبع براي شناسائي قوم ايراني و سيْر فكر وادراك او در دوران بعد از اسلام است. خلاصه و چكيدة آنچه او در طيّ هزار و اندي سال انديشيده و كرده، در كلام موزون جاي گرفته. همة استعداد و هنر و نبوغ اين قوم در شعر به كار افتاده. حتّي كساني كه در دانشهاي رياضي و نجوم وطب كار ميكرده، يا به فلسفه و فقه ميپرداختهاند، از جاذبة شعر بر كنار نماندهاند.»
- «مردم البتّه جرأت نميكردهاند كه آنچه در دل داشتهاند، بي پرده بگويند. وقتي قومي تا اين حد به كنايه و مجاز و غلوّ و خيالپروري روي بُرد، نشانة آن است كه استقرار و امنيّت و پيوستگي فكري خود را از دست داده، در تلاش و تكاپوست، و در جستجوي تكيه گاهي است كه سر خود را بر آن بيارماند. اين همان وضعي است كه ايراني طيّ قرنها در تاريخ خود دستخوش آن بوده و شعر پاسخگوي آن شده است ...»
-- «ما هر كوششي براي شناختن گذشتة خود بكنيم، سروكارمان نخست با شعر خواهد بود. مثلاً نميتوانيم تاريخ ايران را بنويسيم، بخصوص تاريخ اجتماعي و تاريخ تمدّن و فكر او را، مگر آنكه دراين تودة عظيم ديوانهاي شعر به جستجو پردازيم. بنابراين ما با شعر تنها به عنوان شاخهاي از شاخههاي ادبياّت سروكار پيدا نميكنيم، بلكه آن را وسيلهاي ميبينيم براي بهتر شناختن خود و گذشتة كشورمان.»
- «شعر فارسي در طيّ عمر هزار و صدسالة خود، ذخيرة حيرتآوري از مفاهيم گوناگون در خود نهفته. ميتوان گفت كه سينة گويندگان ما رقص گاهي بوده است كه در آن انديشهها جز با هنجار و آهنگ به حركت نميآمدهاند. موزون كردن كلام، جستن اكسير دانائي و چيره شدن بر تاريكي بوده است. به همين سبب اين مجموعه را «جام جهان بين» ناميدم. «جام»، مظهر دانائي و آيت شعر فارسي و جلوهگاه انديشة شاعرانة ايران بعد از اسلام است.»
ادب فارسي يكي از بزرگترين گنجينههاي ادب چهاني است. متاًسّفانه در دنياي امروز زبان فارسي يارائي ندارد كه آن را عرضه كند. امروز بيش از پيش، زبان و فرهنگ بر مركب اقتصاد مينشيند و مرزها را در مينوردد. بدينگونه فارسي نميتوانسته و نميتواند با زبانهاي اروپائي كه تمدّن رايجتر و ثروتمندتر دارند، هم چشمي و همقدمي كند. از اين رو آثار فكري و ادبيايران ، آنگونه كه بايد، در كشورهاي ديگر شناخته نيستند. آن مقدار هم كه ترجمه شدهاند، نتوانستهاند حلقة يك اقليّت متخصّص را بشكنند و به نزد خواننگان عادي راه يابند. در اروپا و امريكا هر انديشهاي كه از خانوادة تفكّر يوناني - مسيحي خارج باشد، بدشواري ميتواند امكان نفوذ بيابد.از اين رو آثار مشرق زمين هنوز نتوانستهانددر غرب احساس غربت و عزلت نكنند .
( آخرين چاپ ِهفتم ِسال 1381)
آنچه در اين كتاب آمده است
پيشگفتار
ادبيّات در عصر فضا
خصيصة شاهكارها
خواننده و نويسنده
سودابه و فدر
ويس
خيّام و فردوسي
خويشاوندي فكري ايران و هند
تأثير اروپا در تجدّد ادبي ايران
حسنك وزير، يك سرنوشت ممتاز
جهان بيني ابوالفضل بيهقي
آيا ويس و رامين يك منظومة ضدّاخلاقي است؟
ادبيّات و اخلاق
ادبيّات ايراني و اخلاق
افزودگي
فردوسي و شاهنامه
مُل و تأمّل در رباعيهاي خيّام
دنياي دلخواه جلال الدين مولوي
سعدي و رمزو رازش
گوته و حافظ، عشق پيرانه سر
ضميمه
ادب و ادبيّات
ادبيّات تطبيقي
نقد شعر و نثر
نقد به مفهوم جديد
شعر و شعر نو
انواع ادبي
شعر حماسي
تراژدي
كمدي
درام
انواع داستان
مكتب، سبك، شيوه
تمامی حقوق این سایت متعلق به دکتر محمد علی اسلامی ندوشن میباشد.
طراحی و برنامه نویسی:
محمد ریاضی
،
مهدی ولیخانی